 |
|
 |
|
Asiri Terleme
Hiperhidrozis = Asiri Terleme Bozuklugu
Terleme: egzersiz esnasinda, sicak veya soguk havalarda vücut sicakligini ayarlamak için gerekli fizyolojik bir mekanizmadir. Bunlarin disinda stres ve heyecan nedeniyle terlemede artma olabilir.
Insan vücudunda bulunan iki sinir sisteminden biri olan somatik (istemli) sinir sistemi bize agri, isi ve dokunma gibi duyulari hissetmemizi ve vücudun farkli bölümlerinin hareketlerini saglayan kaslarimizi kontrol etmemizi saglar.
Otonom (istemsiz) sinir sistemi ise solunum hizi, kalp atisi ve vücut isisinin ayarlanmasinda önemli olan ter üretimi gibi bedensel fonksiyonlarin suur disi kontrol edilmesini saglar. Otonom sinir sistemi sempatik ve parasempatik sistem adi verilen iki bölümden olusur.
Sempatik sinir sistemi vücudun her yerinde ter salgilanmasini kontrol eden sistemdir. Bu sistemin bazen hiçbir nedene bagli olmadan kendiliginden çok yüksek seviyede çalismasi belirli bölgelerde asiri terlemeye neden olur.
Günlük hayati etkileyen asiri terleme durumuna hiperhidrozis adi verilmektedir.
Nedenleri
Hiperhidrozis insanlarin %1?inde görülen bir rahatsizliktir.
Birkaç özel durum disinda asiri terlemenin nedeni bilinmemektedir.
Asiri terleme genellikle adolesan (ergenlik) döneminde baslar ve hayat boyu sürer.
Geçici bir durum degildir, ancak aralikli veya devamli olabilir.
Sinirlenme ve kaygi terlemeyi artirir.
Hipertiroidi, psikiyatrik hastaliklar, menapoz ve sismanlik, diyabet, böbreküstü bezi hastaliklari ve vücutta olusan enfeksiyonlar kendini asiri terleme ile gösterebilir.
TEDAVI ZAMANLAMASI
Asiri terleme normalde sagliga zarar vermeyen bir rahatsizliktir.
Ancak kisilerin sosyal yasantisini, ögrenimini, is hayatini, psikolojik durumunu etkiliyorsa tedavi edilmelidir.
Nasil hareket etmeliyim?
Asiri terleme olan kisiler öncelikle Pratisyen Hekime basvurmalidir.
Pratisyen hekim asiri terlemeye neden olabilecek sistemik hastalik düsünürse ilgili uzmana yönlendirmeli ve öncelikle bu hastalik tedavi edilmelidir.
Anksiyete bozuklugu gibi psikiyatrik rahatsizlik varsa bu durum düzeltilmelidir.
Asiri terlemeye neden olabilecek bir hastalik yoksa hasta Dermatoloji Uzmanina yönlendirilmelidir. Dermatoloji uzmani hafif ve orta derecede sikayeti olan hastalara öncelikle terlemeyi önleyen pomad ve spreyler önerebilir.
Bu tedaviden yarar görmeyen ve ileri derecede sikayeti olan hastalarda diger tedavi yöntemleri uygulanmalidir.
TEDAVI YÖNTEMI SEÇIMI
Primer (bir nedene bagli olmayan) asiri terlemede uygulanan temel tedaviler:
Ilaç tedavileri
Terleme önleyici pomad ve losyonlar
Iyontoforez
Botox enjeksiyonu
Cerrahi tedavi (sempatektomi)'dir.
Ilaç Tedavileri
Terlemeyi etkileyen birçok ilaç mevcuttur.
Psikotrop (sedatif) ve antikolinerjik (atropin) gibi ilaçlar bir süreligine faydali olabilirler. Ancak bunlarin sedasyon, agiz kurulugu, görme bulanikligi, üriner problemler ve hatta kalp krizi riskini artirma gibi yan etkileri bulundugundan genellikle önerilmezler.
Özellikle strese bagli asiri terlemelerde sedatifler (sakinlestirici ilaçlar) ve sinir sistemini etkileyen ilaç tedavileri kullanilabilir.
Psikoterapi genellikle bu durumda fazla yardimci degildir.
Terleme Önleyiciler
Terleme önleyici merhemler ve spreyler ilk önerilen basit tedavi seklidir.
En sik kullanilan Aluminum chloride?li ajanlardir.
Özellikle koltuk alti terlemelerinde ilk seçilen ilaçlardan biridir.
El ve ayak terlemelerinde hafif ve orta siddetteki olgularda kullanilabilir.
Sikistirma etkisi ile ter kanalinin agzini fiziksel olarak tikar ve ter bezlerinden ter atilimini önler. Tedavide ilaç gece kuru deriye uygulanir ve 6-8 saat kadar burada kalir.
Ertesi sabah tamamen yikanarak temizlenir. Önce hergün, durum düzeldikçe daha seyrek uygulanir.Tedavinin tekrarlanmasi gerekir. Uygulamadan sonra kapama ile etki artirilabilir. Erken dönemde hastalarin yarisinda cilt irritasyonu gelisebilir.
Cilt irritasyonu yapmasi ve cevabin gecikmesi nedeniyle uzun süreli tedaviler biktiricidir.
Terleme önleyici pomad ve losyon uygulama uyarilari !
Uygulama öncesinde:
Kullanimdan hemen önce banyo yapmayin.
Zedelenmis ya da irritasyonlu deride kullanmayin.
Uygulama esnasinda:
Gözler ya da mukoza ile temas ettirmeyin.
Uygulama sonrasinda:
Koltuk altlari 12-24 saat kadar tiras etmeyin.
Tüy dökücü kullanilmayin.
Giysilerle temas ettirmeyin.
IYONOFOREZ TEDAVISI
Asiri el ve ayak terlemesinde kullanilir.
Eller ve/veya ayaklar içinde elektrolit solüsyonu veya metal plaka bulunan küvete konulur. Solüsyon veya plakadan insani rahatsiz etmeyen düsük siddette elektrik akimi verilir.
Etki sekli elektrik akiminin olusturdugu iyonlarinin ter kanallarini (basit olarak su muslugunu) belirli bir süre kapatilmasi olarak tanimlanabilir.
Her seansin uygulama süresi 20-30 dakika kadardir.
Baslangiçta 3 günde bir, sonra haftada bir tedavi yapilir.
Durumun siddetine bagli olarak tedavi gerekebilir.
4-7 haftalik bir tedaviden sonra terleme
tamamen kesilebilir.
Terleme tam olarak kesilemezse banyo içine ilaç (Glycopyromium Bromide) eklendiginde iyi sonuçlar alinabilir.
Tedavi sonrasi terleme olmayan dönem 2-12 hafta kadar devam eder.
Bu nedenle tedavinin tekrari gerekir.
Zaman alici ve toplamda pahali bir yöntemdir.
Uygulama agrisiz olup hafif igne batmasi seklinde duyum alinabilir.
Emniyetli bir tedavi yöntemidir. Cihaz satin alindigi takdirde evde uygulanabilir.
Gebelikte, kalp pili ve metal ortopedik implant olanlarda uygulanmaz.
BOTULINUM TOKSIN TEDAVISI (BOTOX)
Özellikle koltuk alti terlemelerinde kullanilir. El ve ayak terlemelerinde de uygulanabilir.
Botox düsük dozlarda enjekte edilerek yüz veya boyunda kirisikliklari önlemek için lokal kaslarin felç edilmesi için kozmetik amaçla veya kas spazmlarini çözmek için kullanilan bir maddedir.
Benzer etki nedeniyle terlemeye neden olan sempatik sinirleri felç ederek ter bezlerinden ter üretimini önlemek için kullanilmaktadir.
Uygulamada Botox olarak bilinen Botulinum Toksin?i terleme olan bölgede deri içine enjekte edilir ve sinir uçlarinda 6-12 hafta süre ile geçici blok yapar.
Etkisi geçici (1-6 ay) oldugundan tedavinin tekrari gerekir.
Ayaktan uygulanabilir.
Uygulama yaklasik 30 dakika kadar sürer.
Lokal anestezik krem uygulandiktan sonra bölgeye enjeksiyonlar yapilir.
Tedavinin etkisi birkaç saat veya gün sonra ortaya çikar.
Ilk uygulamadan sonra ikinci seans 2-3 hafta sonra yapilir ve tedaviye 6 ay araliklarla devam edilir.
Oldukça pahali bir yöntemdir.
Tedaviden sonra enjeksiyon yerinde birkaç gün devam eden agrilar olabilir.
Bazen yapilan enjeksiyon kaslara giden sinirleri de etkileyebilir ve kolda geçici güç kaybina neden olabilir.
Botox?un bu ilaca karsi allerjisi olanlarda, gebelerde ve kas problemi olanlarda kullanilmasi uygun degildir. Antibiyotikler veya kas gevsetici ilaçlarla birlikte kullanilmamalidir.
CERRAHI TEDAVI
Endoskopik Torakal Sempatektomi
Özellikle el ve koltuk alti terlemelerinde uygulanmaktadir.
Kalici çözüm saglar.
Cerrahi tedavinin esasi asiri çalisarak fazla terlemeye neden olan sempatik sinirlerin kesilmesi veya çikarilmasidir. Bazen sempatik zincir ve dallari klips ile sikistirilabilir veya koter ile yakilabilir.
Bu sinirlerin terleme disinda fonksiyonu olmadigi için; ameliyatin felç olusturma, his kaybi, refleks azalmasi gibi etkileri olmaz.
Koltuk altindan açilan 1 cm kadar küçük 1-2 delikten sokulan kamera ve küçük aletlerle islem gerçeklestirilmektedir. Diz artroskopisi veya laparoskopi gibi bir yöntemdir.
Hastaya genel anestezi verilir.
Islem süresi bir saatin altindadir.
Ameliyatin etkisi hemen ortaya çikar.
Hasta uyandiginda elleri kuru ve sicaktir.
Operasyon sonrasi hasta 12-24 saat kadar hastanede kalinir.
Ameliyat sonrasi çok az rahatsizlik verir.
Deri kivrimlari içinde kaybolacak kadar çok küçük bir iz birakir.
Iyilesme bir veya birkaç gün gibi kisa bir sürede olur.
Hastalarin çogu 1 haftada normal çalisma düzenlerine dönerler.
Agir kalp-akciger hastaligi olan, plevral hastalik veya akciger ameliyati geçiren, tedavi edilemeyen tiroid hastaligi olanlar cerrahi tedavi için uygun degildir.
Etkili, kalici, emniyetli ve çok az rahatsizlik veren bir tedavi yöntemidir.
Vücudun baska bölgelerinde (sirt, kalça) terlemenin artmasi (%20-50) en sik görülen yan etkidir. Ancak hastalarin çok azinda (%2) önemli olur. Nadir görülen diger bir yan etki de yemek esnasinda terleme olmasidir.
Komplikasyonlar %1 civarinda, çok az görülür.
Nadiren veya her cerrahi islemde görülebilen anestezik maddelere ve ilaçlara karsi allerjik reaksiyonlar, kanama, enfeksiyon ve komsu organ yaralanmasi olusabilir.
Bazen gögüs boslugunda hava kalmasi (pnömotoraks) gelisebilir. Ancak çogunda kendiliginden kaybolur ve pek problem yaratmaz.
Horner sendromu denilen (göz kapaginda düsme, göz bebeginde küçülme ve yüzde terleme azalmasi) komplikasyon; çok nadiren kalici olsada birkaç ay içinde normale dönebilir.
Bu yöntemle: el terlemesinde: %98, koltuk alti terlemesinde: %80 üzerinde, ayak terlemesi için yapilmasa da ayak terlemesinde: %25 civarinda basarili sonuç alinmaktadir
|
 |
 |
|
 |
|
|
