 |
|
 |
|
GEBELIKTE BESLENME
Kilo Alma
Gebelikte önerilen kilo alimi normal kilolularda 11.5-16 kg, gebelik öncesi kilosu düsük olanlarda 12.5-18 kg, gebelik öncesi kilosu fazla olanlarda 7-11.5 kg.dir. Bu sinirlarda kilo alanlarda gebelige bagli problemler azalmaktadir. Bundan daha fazla kilo alanlarda bebegin iri olma olasiligi iki kat artmaktadir. Yine fazla kilo alimi olanlarda sezaryen olasiligi da % 20-30 oraninda artmaktadir. Fazla kilo alimi sonrasinda bel agrisi gibi yakinmalar da daha sik görülmektedir. Önerilen aylik kilo alimi gebeligin ilk yarisinda ayda 1 kg, 20. haftadan sonra ise ayda 2 kg veya haftada 0.5 kg.dir.
Diyet, Mineral ve Vitamin Kullanimi
Gebelere genel olarak sebze, meyve, ekmek, et ve süt ürünlerinden olusan dengeli bir diyet önerilmelidir. Yüksek miktarda yag ve seker içeren besinlerden uzak durulmalidir. Dengeli bir diyetle normal vücut agirligi sinirli bir sekilde artacak biçimde kalori alinmalidir.
Gebelik boyunca günlük kalori gereksinimi 300 kcal artmaktadir. Günlük gereksinim 2200 kcal'den 2500 kcal'e çikmaktadir. Süt veren annelerde ise gereksinim günde 2600 kcal'dir.
Ideal olarak dengeli diyetle beslenen bir gebe hem vitamin gereksinimini karsilar, hem de uygun bir sekilde kilo alir. Ancak pek çok gebege multivitamin preparatlari önerilmekte ve gebeler bunlari kullanmaktadir. Tüm gebelerin multivitamin kullanmasi gerekli olmamakla birlikte, bu ilaçlarin yeterli ve dengeli beslenmeyen gebeler tarafindan kullanimi gereklidir.
Dengeli ve yeterli beslense bile tüm gebelerin almasi gereken mineral demirdir. Anne ve fetus açisindan sakincali olabilecek demir eksikligi anemisinin önlenmesi ve tedavisi için tüm gebelerin demir preparatlari kullanmasi gerekmektedir. Demir eksikligi anemisi olan gebelerde halsizlik, çabuk yorulma gibi yakinmalar görülürken, ileri derecede anemi bebek açisindan da erken dogum ve gelisme geriligi gibi olumsuz sonuçlara yol açabilir. Piyasadaki ilaçlarin günlük tek tablet kullanimi demir eksikligi anemisinden korunma için yeterlidir. Bu ilaçlar genellikle demirle birlikte folik asit de içermektedir. Folik asit, demir eksikligi anemisinden daha az görülen megaloblastik anemiden korunmak için gereklidir. Aylik yapilan kan sayimlarinda hemoglobin degeri 10.5 gr/dl'nin, hematokrit de %32'nin altina düsmüsse günlük demir ilacinin dozunu 2 veya 3 tablete çikartmak gerekir. Multivitamin preparatlarindaki demir ve folik asit miktarlari da gebelikteki gereksinimi karsilayacak sekilde düzenlenmistir. Bu ilaçlari kullanan gebelerin ek olarak demir ilaci almalarina gerek yoktur.
Gebelik Öncesi Folik Asit Kullanimi ve Gebelik sirasinda kullanilan Vitaminler
Nöral tüp defekti denilen sinir sistemi ile ilgili bazi anomalilerden korunmak için, gebelik öncesi dönemde folik asit kullanimi önerilmektedir. Önceki gebeliklerinde nöral tüp defektli (meningomyelosel, anensefali gibi) dogum yapanlarin, tekrar gebe kalmaya karar verdiklerinde günde 4 mg folik asit kullanmaya baslamalari, anomalili dogum olasiligini azaltacaktir. Bu dozda folik asit kullanilan gebelerde anomali olasiliginin %72 oraninda azaldigi gösterilmistir. (Bu ilaca ragmen, daha önce nöral tüp defektli dogum yapanlarda anomali olasiligi toplumdan biraz daha yüksektir). Bu gebelerin ilaci kullanmaya gebelikten 4-6 hafta önce baslamalari ve gebeligin ilk 3 ayi boyunca devam etmeleri gerekmektedir. Burada kullanilan folik asit düzeyi yüksek oldugundan, bunu sadece folik asit içeren ilaçlarla karsilamak gerekir. Bu düzeyde folik asit dozuna ulasabilmek için multivitaminler kullanilmamalidir.
Diger çalismalarda daha önce nöral tüp defektli dogum yap mayan veya ilk gebeligi olan kadinlara folik asit verilmesinin anomali olasiligini %60 azalttigi gösterilmistir. Daha önce NTD'li dogum yapmayanlarda günlük folik asit dozu 0.4 mg.dir. Kullanim yine gebelikten 4-6 hafta önce baslamali ve gebeligin ilk 3 ayi boyunca sürdürülmelidir. Yine bazi çalismalarda folik asit kullaniminin dudak-damak yarigi ve kalb anomalileri olasiligini azalttigi gösterilmistir.
Folik asit açisindan zengin olan yiyecekler karaciger ve yesilyaprakli salatalardir. Ancak günlük diyetle yukaridaki dozlari karsilamak mümkün degildir.
Flor
Gebelikte flor kullaniminin anne ve bebek açisindan yarari kanitlanmamistir.
Çinko
Erken gebelikte çinko kullaniminin bebegin dogum agirligini ve kafa çapini arttirdigi yönünde iddialar vardir. Günlük 25 mg çinko gebelikte kullanilan vitaminlerde yer almaktadir.
Magnezyum, Iyot
Gebelikte magnezyum kullaniminin yarari kanitlanmamistir. Iyotlu tuz kullanimi iyot eksikliginden koruyucudur ve bebekte hipotirodi riskini azaltir. Aksine fazla iyot tüketimi bebekte dogumsal gutra neden olabilir.
Gebelikte Zararli Olabilecek Vitaminler
Gebelikte zararli olabilecek vitaminlerin basinda A vitamini gelmektedir. Erken gebelik döneminde günde 10.000 IU'den fazla A vitamini kullananlarda anomali olasiligi artmaktadir. (A vitamini akne tedavisinde kullanilmaktadir).
Sayin Prof. Dr. H. Faruk BUYRU Gebelik Uzmani tarafindan hazirlanmistir.
|
 |
 |
|
 |
|
|
