 |
|
 |
|
Erkin Koray
T?RK?E ROCK M?ZIGIN BABASI
Erkin Koray Rock m?zik etrafinda uzun s?re tartisilmis konulardan birisi Ingilizce disinda rock m?zik yapilip yapilamayacagidir. Ayni tartisma 1960???larin sonunda T?rkiye???de de yapilmis ve d?nemin gen? m?zisyenleri T?rk?e ile d?nya standardinda rock m?zik yapilabilecegini g?stermislerdir.
Erkin Koray, T?rk?e Rock m?zigin kurucularindandir. Koray m?zisyen bir aileden gelmektedir ve gen? yasta piyano egitimiyle m?zikle tanisir. Alman Lise???sinde okudugu yillarda basladigi m?zik ?alismalarini 1990???larin sonuna kadar devam ettirir. D?nem d?nem arabesk denilebilecek nitelikte m?zikler yapmis olsa da T?rk?e Rock m?zige kazandirdigi ????yle Bir Ge?er???, ???Estarabim???, ???Arap Sa?i??? ve ???Fesuphanallah??? gibi klasikler uzun yillardir dinleniyor.
ESKI PLAKLARI SERVET DEGERINDE
Erkin Koray???in eski plaklari son yillarda sadece T?rkler tarafindan degil, yabancilar tarafindan da aranir oldu. EBay sayesinde d?nyanin d?rt bir tarafindan alicilarla bulusulabilecek platformlar olusunca, plaklarin degeri de y?kseldi. Son bir yildir Istanbul sahaflarinda Erkin Koray plaklari (?zellikle LP'ler) ya bulunmaz oldu, ya da 250 YTL gibi astronomik fiyatlara satilmaya baslandi.
Elinizde Erkin Koray veya o d?nemden kalan Baris Man?o, Ersen, Mogollar veya Fikret Kizilok plaklari varsa farkinda olmadan b?y?k bir servetin ?zerinde oturuyor olabilirsiniz. Yanliz bu plaklari satmak i?in sahaflara gitmek yerine T?rkiye???nin eBay???i www.gittigidiyor.com u kullanmanizi tavsiye ederim. Sahaflar tipik t?ccar mantigiyla 250???ye sattiklarini 20???ye almaya ?alisiyorlar.
Gittigidiyor???da a?ik artirma yoluyla satisa koydugunuz plaklar az bulunan koleksiyon malzemesiyse ?ok iyi fiyatla satilabiliyor. Ben de bir s?redir sahaf gezmeyi biraktim, plak alim satimi mi Gittigidiyor???da yapiyorum.
Yazimin basina d?nersem eger, www.anadolurock.com sitesini bulunca Erkin Koray ile ilgili yeni bir ?zge?mis yazmaktan vazge?tim ve asagidaki alintiyi yaptim. Sadece Erkin Koray degil, T?rk?e rock m?zik konusunda daha detayli bilgi almak www.anadolurock.com 'a bakabilirsiniz.
***
ERKIN KORAY, HAYATI VE M?ZIKLERI
Elektro baglamanin yaraticisi, ilgin? sentez adami, T?rk Rock m?ziginin babasi Erkin Koray, 24 Haziran 1941'de Istanbul'da d?nyaya gelir. Enver beyle Vehice hanimin ilk ogludur. Annesi Vecihe Koray, Belediye Konservatuarinda piyano ?gretmeni olarak ?alisiyordur ve m?zisyen bir anneye sahip olmak, kendisinin ve kardesi Korkut Koray'in ufak yaslarda m?zikle tanismalarinda ?nemli rol oynar.
5 yasinda piyano dersi almaya baslar. Daha sonra gitara ilgi duyar. Kardesi Korkut'la beraber siki bir m?zik egitiminden ge?erler. Annesinden almaya basladigi piyano dersleri ile m?zikle ilgilenmeye baslayan Erkin Koray'in rock'n'roll'a karsi olan yakin ilgisi, orta?grenimini ger?eklestirdigi Alman Lisesi siralarindayken baslamistir. D?nemim ?nl? Rock'n Roll par?alarini arkadaslariyla birlikte ?almaya baslar. Bu d?nem i?inde T?rkiye'de bu tarz m?zik yapan ilk ve tek grup Deniz Harp Okulu Orkestrasidir.
Erkin Koray ve arkadaslari ?alismalarini amat?rce s?rd?r?rken karsilarina b?y?k bir firsat ?ikar. 1957 yilinda Galatasaray Lisesinde bir konser verirler. Seyirciler arasinda o zaman orta ikiye gitmekte olan Baris Man?o da vardir.
LISE SONRASI PROFESYONEL M?ZIK HAYATI BASLAR
Erkin Koray ve arkadaslarindan ?ok etkilenen Man?o, bir g?n kendisinin de b?yle konserler verecegini hayal ederek m?zik ?alismalarini s?rd?r?r. Bu konser Erkin Koray'in m?zik hayatina start verir. Liseyi bitirince atom m?hendisi olma gibi d?s?nceleri olan Koray'in bir yandan da rock'n'roll tutkusu pesini birakmiyordur. Sonunda m?zik daha agir basar ve okulu bitirir bitirmez hayatini m?zikten kazanmak ?zere yola koyulur.
Bu d?nemlerde T?rkiye'de m?zisyenlerin elinde gitar bulunmasi, hele bir de elektrogitar bulunabilmesi zor ve nadir rastlanan bir olaydir ve Erkin Koray bir sekilde eline ge?en ilk gitarlarla kendi kendine ?alismaya baslar.
1960'larin ilk d?nemlerinde Erkin Koray, aralarinda davulda kardesi Korkut Koray'in da bulundugu Erkin Koray ve Ritmcileri isimli grubuyla, kendisinin gitar ?alip s?yledigi ve rock'n'roll ?aldigi bar ve kl?p programlari yapiyordur. Daha sonra kendisine gelen 45'lik doldurma teklifini kabul eden Koray, ilk 45'ligi 'Bir Eyl?l Aksami/It's So Long'u kaydeder. Bu plagin ?zellikle B y?z?nde bulunan It's So Long'un, Ingiltere'de Beatles'in ?nc?l?k ettigi Beat m?zigi ?zelliklerini tasimasi ve Beatles'in ilk plagi 'Love Me Do' ile hemen hemen ayni tarihte piyasaya s?r?lm?s olmasi, yani Koray'in bu tarzi Beatles'tan hi? bir sekilde etkilenmeden kendi i?inden geldigi gibi ortaya ?ikarmis olmasi bir hayli ilgin?tir.
???KIZLARI DA ALIN ASKERE??? ILE GELEN S?HRET
Bu 45'likten sonra askere giden Erkin Koray Vatani g?revini Eskisehir Hava Kuvvetleri Caz Orkestrasinda yerine getirir. Bu d?nemde t?rk?lerimizi tanir ve bunlari Bati m?zigi tinilariyla yorumlamaya baslar. Askerden d?nd?kten sonra bir s?re daha Ingilizce ?alismalarina ve kl?p programlarina devam eder. Bu programlarin birine seyirci olarak gelmis olan Istanbul Plak yetkililerince fark edilen Koray, 1967 yilinda ?lke ?apinda ?ne kavusmasinda b?y?k rol oynayan 'Kizlari da Alin Askere' isimli 45'ligini yayimlar.
Bu plakta ?alan grup, Erkin Koray D?rtl?s?, baska ?alismalarda da bulunur; hatta 1968 yilinda Altin Mikrofon yarismasina girip d?rd?nc?l?k alir.
ERKIN KORAY VE YERALTI D?RTL?S?
Bu d?nemler Koray, uzun s?reden beri sa?ina makas vurdurmadigi i?in T?rkiye'ye g?re marjinal g?r?nen davranistan ?t?r? olduk?a tepki aliyordur. Sene 1970'e geldiginde, ?ok daha ciddi anlamda rock ve ???Underground??? olarak adlandirilan bir m?zik yaptiklari Yeralti D?rtl?s?'n? kurar. Aslinda Erkin Koray'in bu grupla beraber ?aldigi sarkilar d?nemin pop?ler sarki ve t?rk?lerinin aranjmanlarindan baska birsey degildir.
Koray d?nemin t?rk?, t?rk sanat m?zigi gibi eserlerini Underground tarzda yorumluyordur. Bunu yaparken grubuyla kiraladigi kom?n evlerinde bati rock m?zigi ve dogu m?zigi hakkinda ciddi arastirmalar yaparlar ve ortaya ?ikan sonu? iki k?lt?r?n m?zigini sentezler.
1970 yilinda aranjmanini yaptigi d?nemin pop?ler Neset Ertas t?rk?s? 'Kendim Ettim Kendim Buldum' (Bu par?anin aranjmanini ayni sene i?erisinde Cem Karaca da yapmisti), t?rk sanat m?zigi olarak 'Nihansin Dideden','Kiskanirim', 'Istemem', Anadolu Rock olarak 'K?pr?den Ge?ti Gelin' d?nemin g?zel ?rneklerindendir.
Bu aranjmanlarin yanisira, grubun tamamen kendilerine ait olan ve batinin psychedelic rock gruplari ile yarisacak nitelikte olan 'Me?hul', 'Gel Bak Ne S?yliycem', 'G?n Dogmuyor', 'Ilahi Morluk' gibi ?alismalari da mevcuttur. Bu d?nem Erkin i?in parlak bir d?nemdir. Yapmaciksiz , kendi yorumuna yeni motifler katarak yapar m?zigini. Yasam tarzina hippy felsefesini uygular.
D?nemin Avrupali ?ogu rock m?zisyeninin dogu mistisizmine ve de ?zellikle Hindistan'a meraki vardir ve bu meraki m?ziklerine de bol miktarda yansitiyorladir. Bunun en ?nemli ?rneklerinden birisi Beatles'in ?nce 'Norwegian Wood' adli 45'liklerinde, daha sonra da 'Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band' alb?mlerinin 'Within You Without You' par?asinda 'Sitar' kullanmasidir.
ORHAN GENCEBAY ILE ARKADASLIK
Sitar k?keni dogudan gelen bir enstr?mandi ve bu enstr?mani Ingiltere'de Beatles; T?rkiye'de ise o d?nemlerde Rock M?zigi ile olduk?a ilgili bir m?zisyen olan 'Orhan Gencebay' kullaniyordur. O d?nemlerde Erkin Koray ve Orhan Gencebay birbirlerinin m?ziklerinden ve fikirlerinden son derece etkilenmis olduk?a iyi iki arkadastir ve bol miktarda fikir alisverisleri yapiyorlardir. Zaten Erkin Koray'in 1974 ve sonrasi dogu m?zigi etkilesimli ?alismalari da bu fikir alisverislerinin meyvalaridir.
Yeralti D?rtl?s? macerasini 1971'e kadar s?rd?ren Koray, 1971'de grubu dagitip John Lennon'la olan efsanevi g?r?smesini ger?eklestirmek ve orada bir s?re macera yasamak amaciyla Fransa'ya gider. Fransa d?n?s?nde yeni bir grup arayisina giren Koray, 70'lerdeki ikinci grubu 'Erkin Koray Supergroup'u kurar. Bu grupla rock m?zik piyasasina iki adet ?ok saglam 45'lik kazandirir.
Grubun dagilmasindan ?ok kisa bir s?re sonra Koray, 'TER' adli yeni bir grup kurar. Erkin Koray bu grupla daha ?nce yapmadigi kadar underground ?alismalara y?nelmek ister. Bunu da bu grupla ?ikarttigi 'Hor G?rme Garibi' isimli 45'likle g?sterir. Ancak ne yazik ki yasadigi ?lkenin plak yapimcilarinin underground m?zik anlayisina pek de sicak bakmamalari nedeniyle bu grupla baska plak yapamaz. TER grubu da dagildiktan sonra 45'lik ?ikarmadigi 'STOP!' isimli bir grup kuran Erkin Koray, daha sonra tamamen solo ?alisir ve enfes bir psychedelic rock saheseri olan 'Mesafeler' isimli par?ayi yapar.
YURTDISI SEYAHATLERI VE DOGU MISTIZMI
Bu ?alismadan sonra Erkin Koray uzun s?religine yurtdisina gider. Erkin'nin m?zigi artik yeni bir boyut almaya baslamistir. Orhan Gencebay'la olan beraberlik ve yillardir ilgisini ?eken Dogu mistizmi meyvesini vermeye baslamistir. Ve Erkin Koray'in icat ettigi 'Elektro baglama' nin nagmeleri sarar ortaligi. Arabesk Erkin Koray'in m?ziginde yerini almaya baslamistir. Bu sirada da felsefe gezilerine ara vermez. Yolculuk bu sefer Dogu mistizminin ve hippy felsefesinin kaynaginadir. Hindistan , Nepal , Iran , Kuzey Afrika ugradigi yerlerdir.
Yurtdisindan d?nd?kten sonra dogu etkilenimli ?alismalarina yer vermeye baslar. Bunlardan en ?nemlileri, hemen hemen b?t?n T?rkiye'nin ?ok iyi bildigi 'Saskin', 'Arap Sa?i', 'Fesuphanallah' gibi ?alismalardir. 'Krallar', 'Hadi Hadi Oradan' gibi rock ?alismalari, hatta basli basina rock par?alarindan olusan 'Elektronik T?rk?ler' adinda bir tane de LP yapan Koray, 1974-1977 yillari arasini b?yle ge?irir.
1977 yilinda,70'lerde T?rkiye'de kurdugu son rock grubu olan 'Erkin Koray Tutkusu' isimli grubunu kurup, bu grupla ayni adi tasiyan bir rock LP'si ?ikarttiktan sonra uzun s?reler ortadan kaybolur.
12 Eyl?l Darbesinin haberini yurdisindayken alir. 1981 sonlarinda yurda d?nmeye karar verir. Bu d?nemdeki Orhan Gencebay - Erkin Koray arabesk-pop ?alismalari T?rkiye ger?egini vurgular. Bu ?alkantili d?nemde politikaya soyunmaya karar verir. Ama kiyisindan d?ner. Yurtdisindan d?nd?kten sonra uzun bir s?re tamamen solo ?alismalar yapan Erkin Koray'in bu d?nemdeki en ?nl? ?alismasi s?phesiz '??p??ler'dir.
90'larda zaman zaman ?alisir, ama daha ?ok kiziyla ilgilenir. Israrla okula yollamaz. Sisteme tavrini birkezde burda koyar. Uzun s?re Istanbul'a ugramayan Erkin Bodrum'da Estarabim adli bir bar a?ar. Hem isletir, hemde sarki s?yler. Bu d?nemde yayin hayatina baslayan binlerce ?zel radyo'da Erkin Koray klasikleri yayinlanmaktadir.
Yeni nesil yeni se?im' d?nemidir. Pop m?ziginde patlamalar yasanmaktadir. 1996 yilinda t?m bu patlamalarin ortasinda uzun bir suskunluk d?nemi sonrasi 'G?n Ola Harman Ola' alb?m?yle Erkin Koray yeni sarkilarini yeni nesil i?in s?yler. 59 sene kolay ge?memistir Erkin Baba i?in. Sokak kavgalari, konserler, turneler, seyehatler, hastaliklar... Fakat bu g?ne kadar ilk g?nk? ?izgisini s?rd?rm?st?r. Erkin koray i?in ' Rock bir m?zik t?r? degil, bir hayat tarzidir.' Devlerin Nefesi isimli son alb?m?n? Haziran 1999'da ?ikaran Erkin Koray, su an Izmir'de yasamaktadir....
|
 |
 |
|
 |
|
|
