|
Neset Ertas
![]()
Muzaffer Saris?zen'in tabiri ile bir zamanlar sadece ve sadece "kirsehirli Mahalli Sanat?i" olarak bilinen Neset Ertas'i binlerce, hatta milyonlarca saz ?alip t?rk? s?yleyen digerlerinden ayiran nedir? Onun sazimn ve sesinin insani b?y?leyen sirri nereden gelmektedir? Neredeyse yarim asra varan bir s?reden beri ger?ek anlamda g?n?l telimizi titreten, ruhumuzu ?rperten bu esrarli sesin, sazin ve yorumun arka planinda neler ve kimler vardir? Sazi g?mb?r g?mb?r ses veren, adeta davula eslik edercesine sazinin g?gs?nde pen?esiyle sesler ?ikaran, hep samimi ve kendi halinde y?reginin acilarini ve kendi i? gurbetlerini seslendiren; hi? bir medyatik tutumu olmayan, kalabaliklardan ve s?hretten adeta k?se bucak ka?arak pek ortaliklarda g?r?nmeyen; mezhep, parti ve etnik kimlik ?agnsimlanna pirim vermeyen, sazindan, s?z?nden ve sesinden gayri hi? bir seyden medet ummayan bu "Garip" insani tanimak kadar tanimlamak da ger?ekten zor. Ayaklarinin altindaki topragin renginden, kokusundan haberdar olan, bastiklari yeri az ?ok taniyan, y?rekleri hep t?rk?lerle birlikte atanlar i?in Neset Ertas, belki de tam bir "yasayan efsane"; me?hul, uzak, esatiri ve sirlarla dolu... Neset Ertas'in bir iki c?mlede ?zetlenebilecek resmi biyografisi bize belki sadece ipu?lari verebilir. Onun "1938 yilinda kirtillar K?y?'nde D?ne'den dogma Muharrem Ertas'in oglu" oldugunu; kirsehir, Yozgat ve Keskin'in ?esitli k?ylerinde ge?en ?ocukluk ve ilk gen?lik yillarinin ardindan, 15 yasinda ?iktigi gurbet hayatinin hala devam etmekte oldugunu bilmenin fazla bir anlami olmayabilir. Neset Ertas'i tanimak, asil onun ruh ve g?n?l macerasim bilmeyi gerektirir ki burada hemen karsimiza, Neset Ertas'la en rafine ?slubuna kavusan Orta Anadolu Abdal M?zigi geleneginin gelmis ge?mis en b?y?k ustalanndan olan babasi Muharrem Ertas karsimiza ?ikar. iste Neset Ertas, babasi Muharrem Usta ile adeta Anadolu'daki en olgun seviyesine erisen bu t?rkmen/Abdal m?zik birikiminin yeni bir yorumcusudur. Yogun y?resel ?zellikleri ve baskin mahallilik unsurlari ile donanmis bu m?zigi y?resinin disina ?ikarmis, ?lke genelinde ve hatta yurt disinda bilinmesini ve taninmasim saglamistir. 1960'lardan itibaren binlerce yillik sazimiz baglama ile birlikte anilan; sadece genis halk kesimlerinde degil, ciddi musiki ?evreleninin ve ger?ek t?rk? dostlarinin da g?ndeminden hi? d?smeyen Neset Ertas'i farkli bir baglamda degerlendirmek gerekiyor- ??nk? o aslinda bir anlamda tam bir y?re sanat?isi olmasina ragmen yaygin s?hreti ve s?yledigi t?rk?lerin pop?laritesi ile ?lke genelinde taninan biri olarak, hem babasi Muharrem Ertas'tan, hem de bu gelenegin diger usta isimleri olan Haci Tasan ve ?eki? Ali'den de ayrilir. Bir baska s?yleyisle onun sanati i?in, basta Muharrem Usta olmak ?zere. Haci Tasan, ?eki? Ali ve Abdal/t?rkmen M?zigi geleneginin ?esitli y?relerde farkli tavir ve ?sluplarda karsimiza ?ikan diger ustalari da dahil olmak ?zere hepsinin ?st seviyede bir sentezi ve esrarli bir bileskesi denilebilir. Neset Ertas'in sanati hayati ile hayati sanati i1e o kadar i?ice ki, ?alip ?igirdigi t?rk? ve bozlaklarinda b?t?n bir hayat hikayesini bulmak m?mk?n oldugu gibi, hayatina yakindan baktigimizda da o i?li t?rk?lerin, acili bozlaklarin nelerden nasil dogdugunun ipu?larini elde ederiz hemen. Onun yokluk, yoksulluk ve acilarla dolu hayatim "Garip" mahlasiyla yazdigi kosma tarzinda usta isi siirlerle anlattigi ozan y?n?n? yillarca kimse farketmedi bile. Babasindan tevar?s ettigi geleneksel ve anonim t?rk?lerin, bozlaklarin disinda, s?zleri kendisine ait t?rk?ler, bozlaklar s?yledigini de farkeden olmadi yillarca. S?z? ve m?zigi ile, anonim t?rk?lerdeki erisilmez sadeligi ve estetik seviyeyi yakalayan sayisiz t?rk?n?n, bozlagin altina attigi m?tevazi imzasini kimselere s?ylemedi bile. Neset Ertas o b?y?k yaratici yetenegi ile okudugu her eseri yeni bastan ?yle bir yorumlar, ona ?yle bir ruh ve hava verir ki, adeta yeni bir beste ile karsi karsiya oldugunuzu dahi sanabilirsiniz. Bu durumu, yetenegi, k?lt?r? ve birikimi olduk?a sinirli sig ve siradan sanat?ilarin yorum adina yaptiklari "dejenerasyon" ile karistirmamak gerekir. ??nk? Neset Ertas kendisine ait olmayan bir t?rk?y? bi1e ?yle bir okur ve yorumlar ki, o t?rk? o sekliyle yillar ?ncesine ait bir Neset Ertas t?rk?s? gibidir artik. Olagan?st? denilebilecek yetenegi, gelenege hakimiyeti, gelenekten kopmadan yeniye bagliligi, yeni zamanlarin modern zevk ve egilimlerini g?zeten diri ve uyanik tecess?s? ile Neset Ertas, hep g?ndemde kalmis bir sanat?idir. O, ismi baglama ile ?zdesmis ve adeta bu d?nyaya t?rk? s?ylemek i?in gelmis ger?ek bir t?rk? ustasi... t?rk?y? baglamaya, baglamayi t?rk?ye bu kadar yakinlastiran ve yaklastiran, adeta birbirlerinin i?inde -kendisi ile birlikte- eritip yok eden ikinci bir sanat?i bulmak ?yle sanildigi kadar kolay olmasa gerek. Neset Ertas'in sanati; m?zigin ?z?n?, ruhunu kavrayan birinin, hi? bir yapmacikliga tevess?l etmeden, oldugu gibi kendini, kendi ?z?n? ve hissettiklerini saza, s?ze d?kmesidir. Bayram Bilge Tokel
|
 |
