 |
|
 |
|
A?r?l? Cinsel ?li?ki
Cinsel ili?ki esnas?nda a?r? ortaya ç?kmas? disparoni ad?n? al?r. A?r?n?n nedeni organik bir rahats?zl?k olabilece?i gibi, psikolojik de olabilir. Bunun ayr?m? ise komple bir jinekolojik muayene ile yap?l?r.
Disparoni e?er ilk cinsel ili?ki deneyiminden beri varsa birincil, sonradan ortaya ç?km??sa ikincil ad?n? al?r. Bu ayr?m muhtemel nedenlerin ortaya konmas? aç?s?ndan önemlidir.
Yüzeyel disparoni vajina giri?inde, derin disparoni ise penisin girmesiyle birlikte vajinan?n derinlerinde ortaya ç?kan a?r?d?r ve bu ayr?m da tan? aç?s?ndan önemlidir. Derin disparonide a?r? alt kar?n bölgesinde yayg?n olarak hissedilir.
Kad?nlar?n yakla??k %15`i hayatlar?n?n bir döneminde böyle bir a?r?yla kar?? kar??ya kal?rlar. Ancak %1-2`sinde ise a?r? tedavi gerektirecek kadar ?iddetlidir. Baz? kad?nlar bu a?r?y? daha çok genital bölgede bas?nç, y?rt?lma veya yanma hissi olarak tarif ederler.
Neden olur?
# Disparoni nedenleri incelenirken a?a??dan yukar? do?ru (vajina giri?inden iç genital organlara do?ru) bir ayr?m yapmak konunun daha iyi anla??lmas?na katk?da bulunacakt?r.
Vajina giri?ine ba?l? nedenler: yüzeyel disparoni nedenidirler.
# -K?zl?k zar?yla ilgili sorunlar: K?zl?k zar?n?n yap?sal olaral sert olmas?
# -Menopoza ba?l? atrofi: Menopoz döneminde dokular esnekliklerini yitirdiklerinden cinsel ili?ki tahri?e ve a?r?ya neden olabilir.
# -Islanma dönemi olmadan ili?ki ve buna ba?l? tahri?
# -Epizyotomi nedbeleri: özellikle zor do?umlardan sonra fazla say?da diki? gerekti?inde ve/veya epizyotomi iyile?mesi esnas?nda enfeksiyon meydana geldi?inde diki? yerleri s?kl?kla nedbe b?rakarak iyile?ir ve bu nedbeler ili?kide a?r? duyulmas?na neden olur.
# -Enfeksiyonlar: Herpes Simpleks enfeksiyonlar? (genital uçuk) hem ili?kide hem de ili?ki olmayan döneminde a?r? yapar.
Vajinaya ba?l? nedenler:
# -Enfeksiyonlar: vajinit baz? durumlarda a?r?ya neden olabilir.
# -Kitle ve tümörler: vajinada kitle nadir görülür. Büyük kitleler a?r? ve beraberinde kanamaya neden olabilirler.
# -Islanma dönemi olmadan ili?ki ve buna ba?l? tahri?
# -Rektosel (vajina arka duvar? sarkmas?), uterus sarkmas? ve sistosel (vajina ön duvar? sarkmas?): gerilmeye ba?l? a?r? nedeni olabilirler.
# -Yabanc? cisimlere kar?? geli?en allerjik cevap
# -Vajina kubbesinde cerrahi veya radyoterapiye ba?l? de?i?iklikler
# -Do?umsal anomaliler: nadir görülürler
Pelvik yap?lara ait nedenler (iç genital organlara ba?l? nedenler): Bu durumlarda derin disparoni ortaya ç?kar.
# -Pelvik iltihabi durumlar: pelvik enfeksiyonlar hem akut dönemde hem de iyile?tikten sonraki dönemde ili?kide a?r? nedeni olabilirler.
# -Endometriozis: endometriozis genital bölgedeki organlarda yap???kl?klara neden olan bir durumdur. Bu yap???kl?klar ili?ki esnas?nda gerilmeye ve a?r?ya neden olabilirler.
# -Uterus habis veya selim tümörleri
# -Pelviste enfeksiyonlara, ameliyatlara veya endometriozise ba?l? geli?en yap???kl?klar
# -Geçirilmi? pelvis k?r?klar?
Sindirim sistemi hastal?klar?: nadiren disparoni nedenidirler.
# -Enflamatuar barsak hastal?klar? (Crohn hastal???-Divertikülit)
# -Kab?zl?k
# -Hemoroid, fistül ve fissür gibi anüs ve rektum bölgesi hastal?klar?: d??k?lama esnas?nda ve sonras?nda a?r?ya neden olabilecekleri gibi yak?n kom?uluk nedeniyle disparoni nedeni de olabilirler.
?drar yolu hastal?klar?:
# -Üretra veya mesaneye ait lezyonlar
Psikolojik bozukluklar:
# -Korku, kayg?, fobik reaksiyonlar, konversiyon reaksiyonlar?, partnerle uyumsuzluk, ilk ili?kinin yaratt??? psikolojik travma gibi psikolojik durumlar da en önemli disparoni nedenleri aras?nda üst s?ralarda yeral?rlar.
Disparoninin vajinismustan (vajina giri?i kaslar?n?n ili?ki esnas?nda kas?lmas?) ay?r?c? tan?s? mutlaka yap?lm?? olmal?d?r
.
Tedavi öncesi incelemeler
# Öncelikle enfeksiyon, kitle, kanser veya kanser öncüsü lezyon aç?s?ndan muayene, ultrason, vajinal kültür, papsmear, idrar kültürü gibi incelemeler yap?l?r.
# ?üpheli durumlarda vulva ve/veya vajinaya kolposkopik inceleme yap?l?r ve gerekirse biyopsi al?n?r.
Derin disparonide laparoskopik inceleme s?kl?kla gereklidir.
Tedavi
# Tedavide ilk ad?m hastan?n ve e?inin hastal???n tabiat? konusunda bilgi sahibi olmas?d?r.
# Organik nedenler usulüne uygun olarak ilaç ve/veya cerrahi yolla tedavi edilir.
# Hastal???n psikolojik komponenti varsa bireysel ve/veya e?le beraber psikopterapi çok önemlidir ve ihmal edilmemelidir.
Op.Dr.Cenk Kiper
|
 |
 |
|
 |
|
|
