|
A??r? Stres Erken Do?um Riskini Art?r?yor
Hamilelik sürecinin hem kad?n hem de ailesi için özel ve farkl? bir dönem oldu?unun alt?n? çizen Kad?n Hastal?klar? ve Do?um Uzman? Op. Dr. Alper Mumcu, bu dönemde a??r? stresin erken do?um ve dü?ük a??rl?kl? bebek dünyaya getirme riskini art?rd??? konusunda uyar?yor.
Stresin hamilelik üzerindeki etkisi hakk?nda www.mumcu.com sitesinde bilgi veren Dr. Mumcu, "Yap?lan baz? çal??malar yüksek orandaki stressin erken do?um ve dü?ük do?um a??rl?kl? bebek dünyaya getirme riskini artt?rd???n? göstermektedir. Son zamanlarda ara?t?rmac?lar stresin hangi mekanizmalar ile bu sonuca neden oldu?unu ara?t?rmaktad?rlar. 1999 y?l?nda Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles T?p Fakültesi`nde yap?lan bir ara?t?rmada, hamileliklerinin 18-20. haftas?nda yo?un stres ya?ad?klar?n? ifade eden kad?nlar?n kan dola??m?nda kortikotropin salg?lat?c? hormon (CRH) ad? verilen bir hormonun yüksek oranda bulundu?u saptanm??t?r. Ayn? çal??mada yüksek miktarlardaki CRH`nin erken do?um ile ili?kisinin olabilece?i gösterilmi?tir" aç?klamas?nda bulunuyor. Ayn? bulgular?n ba?ka ara?t?rmalar taraf?ndan da desteklendi?ini bildiren Dr. Mumcu, meydana gelen süreci ?öyle özetliyor:
"Beyin ve plasenta taraf?ndan üretilen CRH do?um eylemi ile yak?ndan ilgilidir. CRH vücutta prostoglandin ad? verilen ve rahim kas?lmalar?na yol açan baz? maddelerin sal?nmas?n? tetikler. CRH, stres ortaya ç?kt???nda beyinden salg?lanan ilk hormondur. Erken do?an bebeklerin kilolar?n?n dü?ük olmas? normaldir. Ancak stres, zaman?nda do?an bebeklerin kilolar?n?n da olmas? gerekenden daha dü?ük olmas?na yol açmaktad?r. CRH ve benzeri stres hormonlar?, plasentaya giden damarlarda daralmaya neden olarak bebe?e daha az oksijen ve besin maddesi gitmesine neden olmaktad?rlar. Bu durum, bebeklerdeki geli?me gerili?inin sebebi olabilir"
Öte yandan ya?anan stresin anne aday?n?n davran?? ve al??kanl?klar?n?n de?i?mesine neden olarak erken do?um ve dü?ük do?um kilosuna yol açabildi?inin alt?n? çizen Mumcu, "Örne?in yüksek oranda stres ya?ayan bir kad?n sa?l?kl? ya?am ko?ullar?na dikkat etmeyebilir, yeterli ve düzgün beslenmeyebilir ve hatta alkol-sigara gibi hamilelik üzerinde olumsuz etkileri oldu?u kan?tlanm?? al??kanl?klar edinebilir. Bu al??kanl?klar sadece erken do?um ve dü?ük do?um a??rl???na de?il bebekte baz? yap?sal anomalilere de yol açabilir" uyar?s?nda bulunuyor.
STRES VE GEBEL?K KOMPL?KASYONLARI
Yap?lan çal??malar?n stresin baz? gebelik komplikasyonlar? ile de ilgisinin olabilece?ini gösterdi?inin alt?n? çizen Dr. Mumcu, "Finlandiya`da yap?lan bir ara?t?rmada, gebeliklerinin erken döneminde yo?un stres ya?ayan kad?nlarda gebeli?e ba?l? yüksek tansiyon ve preeklempsinin yakla??k 3 kat daha fazla görüldü?ü saptanm??t?r. 1995 y?l?nda Kaliforniya`da yap?lan bir ba?ka çal??ma ise yo?un stresin dü?ük riskini 2-3 kat artt?rd???n? ve bu art???n 32 ya??ndan büyük kad?nlarda daha belirgin oldu?unu ortaya koymu?tur" diyor.
"Hamilelik süreci hem kad?n hem de ailesi için özel ve farkl? bir dönemdir" diyen Mumcu, bu dönemde hamile kad?n?n vücudunda, duygular?nda, ve ya?am tarz?nda de?i?iklikler meydana geldi?ini ifade ediyor. Bu de?i?iklikler ya?am kavgas? içinde i? ve aile ya?ant?s?nda pek çok zorluk ya?ayan kad?na yeni stresler ekliyor. Ancak stresin her zaman san?ld??? kadar kötü de?il olmad???n? da söyleyen Mumcu, "Uygun ?ekilde üzerine gidildi?i taktirde stres, insanlara ya?am mücadelesinde heves ve güç verebilir. Stres kaynaklar? ile ba? edebildi?ini dü?ünen insan, buna hamile kad?nlar da dahildir, kendini enerjik ve güçlü hisseder. Böyle bir kad?n ev ve i? ya?ant?s?nda üzerine dü?en görevleri daha kolayl?kla yerine getirebilir ve stresten kaynaklanan sa?l?k sorunlar?na daha az maruz kal?r" diyor. Buna kar??l?k stres rahats?z edici boyutlara ula?t???nda bütün insanlar için oldu?u gibi hamile bir kad?n için de zararl? olabiliyor. Mumcu`nun bildirdi?ine göre, a??r? stres k?sa dönemde halsizlik, yorgunluk, uykusuzluk, anksiyete, i?tahta artma ya da azalma, ba? ve s?rt a?r?lar?na yol açabilir. Yüksek düzeyde stres uzun süre devam etti?inde enfeksiyonlarla ba?a ç?kma yetene?inde azalma, yüksek tansiyon ve kalp hastal?klar? gibi problemleri beraberinde getirebilir. Mumcu, "Hamileli?e ba?l? ortaya ç?kan bulant?, kusma, s?k idrara ç?kma, bel a?r?s?, ellerde ve ayaklarda ?i?likler gibi belirtiler hamile kad?n için stres kayna?? olabilir. Hamilelik sürecinde ortaya ç?kan hormonal de?i?imler kad?n?n psikolojik durumunda ve mizac?nda de?i?ikliklere neden olabilir" diyor
DO?UMLA ?LG?L? END??E DE STRES? ARTIRIYOR
Hamile kad?n ve e?ini strese sokan önemli bir faktörün de bebeklerinin sa?l?k durumu oldu?unu dile getiren Mumcu, "Bebe?in sa?l?kl? olup olmad??? hemen hemen tüm kad?nlar?n?n zihnini tüm hamilelik süreci boyunca me?gul eder. Bununla birlikte özellikle ilk hamileli?ini ya?ayanlar, do?um süreci ve do?um ?ekli ile ilgili olarak da s?k?nt?lar ya?arlar. Kad?nlar?n pek ço?u do?um sanc?lar? ile ba?a ç?kamayaca??n?, rahat ve güzel bir do?um yapamayaca??n? ve bebe?ine zarar verebilece?ini dü?ünür" diyor. Mumcu, anne-baba adaylar?n? endi?elendiren bir ba?ka konuyu ise ?öyle ifade ediyor:
"Bebe?in do?umu ve sonras?ndaki harcamalar s?ras?nda s?k?nt? ya?ayacaklar? korkusu gelece?in ebeveynlerini huzursuz eder. Özellikle son y?llarda tüm dünyada ya?anan ekonomik krizler nedeniyle i?siz kalma korkusunun da eklenmesi, ya?anan stresin artmas?na neden olmu?tur"
Tüm bu streslerin e?er riskli bir gebelik söz konusuysa artt???n? kaydeden Mumcu, "Hamileli?in getirdi?i yüksek risk nedeni ile i?inden ayr?lmak zorunda kalan, hele hele yata?a ba?lanmak zorunda kalan kad?n için önündeki dönem oldukça zor geçecektir" diyor. Her bireyin farkl? durum ve davran??lar? stres kayna?? olarak gördü?ünü hat?rlatan Mumcu, ?unlar? ifade ediyor:
"Birisi için e?lenceli olan bir durum di?eri için stres kayna?? olabilir. Benzer ?ekilde bireylerin strese verdi?i cevap da farkl?d?r. Kentucky Üniversitesi T?p Fakültesi`nde yap?lan bir ara?t?rmada, kan bas?nçlar? normal olan hamile kad?nlara bir matematik problemi sorulmu? ve daha sonra kan bas?nçlar? ölçülmü?. Kan bas?nc?ndaki art???n daha fazla oldu?u kad?nlarda hamileli?in ilerleyen dönemlerinde erken do?um ve fetal geli?im gerili?inin daha s?k ortaya ç?kt??? saptanm??. Bu öncü çal??man?n sa?lad??? bulgular stres kaynaklar? ve bunlarla mücadele teknikleri konusunda yeni çal??malar?n yap?lmas?na ön ayak olabilir."
STRES? ALATMA TAVS?YES?
Dr. Mumcu, stresi azaltma konusunda ?u tavsiyelerde bulunuyor:
"Her hamile kad?n özel ve i? ya?ant?s?ndaki stres kaynaklar?n? belirlemeli ve bunlarla mücadele yöntemleri geli?tirmeye çal??mal?d?r. Hamile olsun ya da olmas?n her kad?n e?er sa?l?kl? ve güçlü ise stres ile daha kolay mücadele edebilir. Bu nedenle hamile bir kad?n sa?l?kl? beslenmeli, yeteri kadar uyumal?, alkol ve sigaradan uzak durmal? ve egzersiz yapmal?d?r. Egzersiz kad?n?n güçlü olmas?n? sa?lar ve yorgunluk, halsizlik ve bel a?r?lar? gibi hamilelik ile ilgili rahats?zl?klar?n görülme s?kl???n? azalt?r."
E?, aile ve i? arkada?lar?n?n deste?inin önemine de dikkat çeken Mumcu, "Bu ki?iler hamile kad?na duygusal aç?dan destek olabilecekleri gibi, i?lerinde yard?mc? olarak da kad?n?n ya?ad??? stressin azalmas?na yard?mc? olabilirler" diyor. Hamilelikte önerilen baz? stres ile mücadele teknikleri bulundu?unun kaydeden Mumcu, hamilelik sürecinde stresle ba?a ç?kma yollar?na ?öyle s?ral?yor:
"Özellikle gev?eme teknikleri do?um s?ras?nda da kad?na yard?mc? olur. Bebe?inizin ve kendinizin sa?l??? için gev?eyin. Dinlenmek için gün içinde kendinize zaman ay?r?n. Rahat bir pozisyon al?n. Telefon ve televizyon gibi cihazlar?n olmad??? bir odada uzan?n. Zihinsel olarak kendinizi haz?rlay?n. Akl?n?zdan her ?eyi ç?kartarak gev?emeye çal???n. Soluk al?p veri?iniz üzerine odaklan?n. Karn?n?zdan (gö?sünüzden de?il) nefes al?p verin. Yava?, derin ve ritmik bir ?ekilde soluk al?p verin. Kaslar?n?z? dinleyin ve onlar? gev?etmeye çal???n. Kendinizi huzur verici bir yerde dü?leyin. Bebe?inize güzel sözler f?s?lday?n. Bunlar? her gün 20-30 dakika süreyle yap?n."(?HA)
|
 |
