|
Hamilelik ve A??
Hamilelik ve A??
GEBELiKTE A?ILAR
Bula??c? hastal?klarla sava?ta a??lanman?n önemi yads?namaz. çocuklarda ve gençlerde a??larla önlenebilen hastal?klar oldukça az görülmesine kar??n, bu hastal?klar daha ileri ya?lardaki ki?ilerde halen sorun olabilmektedir. Difteri, tetanoz, kabakulak, k?zam?kç?k gibi hastal?klara kar?? eri?kinler ya bu hastal?klar? geçirdikleri için do?al olarak ba????klanmakta veya a??lanmad?klar? için risk alt?nda bulunmaktad?rlar.
Gebelerde a??yla önlenebilecek hastal?klar?n riski ile a??lar?n güvenli?i sorun olabilmektedir. Gebelikte gerek anne, gerekse fetus aç?s?ndan risk olu?turabilecek gereksiz ilaç kullan?m? ve giri?imlerden kaç?nmak esast?r.
Gebelikte Yap?lmas? SAKINCALI Olan A??lar
Kabakulak
k?zam?k
k?zam?kç?k
çocuk felci
çiçek
Sar? humma
Gebelikte Uygulanabilecek A??lar
Tetanoz/difteri
Hepatit B
influenza (grip)
Pnömokok
Hepatit A
Kolera
Meningokok
Tifo-paratifo
Bula??c? hastal?klara kar?? kullan?lan ba????kl?kla ilgili maddeler ba?l?ca 3 grupta toplanabilir:
A??lar, toksoidler ve immün globulinler.
A??lar? da canl? a??lar ve inaktive edilmi? a??lar olarak 2 grupta toplayabiliriz.
Gebelerde canl? virüs a??lar?n?n kullan?m? sak?ncal?d?r. inaktive a??lar?n uygulanmas?na ba?l? bir problem ise bildirilmemi?tir. Gebede a?? veya toksoid uygulanmas? gerekiyorsa bunun ilk 3 aydan sonra yap?lmas? daha mant?kl?d?r. Gebelerde a?? uygulanmas?nda a?a??daki kurallara uyulmas? önerilir;
1. A??n?n yarar?, riskinden fazla ise,
2. infeksiyon ajan?na maruz kalma riski yüksek ise,
3. a?? etkin ve güvenli ise,
4. anne ve/veya fetus infeksiyon için risk alt?nda ise.
A??lanma yap?lacaksa bunun gebeli?in sonlar?na do?ru yap?lmas? fetus aç?s?ndan daha yararl?d?r. Antikorlar?n 16. haftadan itibaren plasentay? geçti?i bilinmesine kar??n, ancak 32. haftadan sonra tam bir geçi? olmaktad?r. Plasenta olgunla?t?kça antikorlar? daha kolay geçirmektedir. Do?urganl?k ça??ndaki kad?nlar?n k?zam?k, k?zam?kç?k, kabakulak, difteri, tetanoz, çocuk felci su çiçe?i a??lar?n?n gebe kalmadan önce yap?lm?? olmas?nda yarar vard?r. A??lamada önemli bir nokta ki?inin bu hastal?klar? daha önce geçirip geçirmedi?i, yani ba????kl???n?n bulunup bulunmad???d?r. Günümüzde tüm gebelerin k?zam?kç?k (rubella) ve hepatit B aç?s?ndan ba????kl?klar? ara?t?r?lmaktad?r.
Tetanoz ve Difteri
Günümüzde bireylerin ço?u tetanoz a??s? yap?ld???ndan, tetanoza nadiren rastlanmaktad?r. Kötü hijyenik ko?ullarda do?um yapanlarda, e?er anne a??s?z ise yenido?anda da tetanoz olu?abilmektedir. çocukluk ça??nda tetanoz a??s?, difteri ve bo?maca ile birlikte karma a?? ?eklinde uygulanmaktad?r.
ilk a??lamada 1-2 ay ara ile 3 kez uygulama gerekmektedir. A??l? bireylerin,11-12 ya??ndan sonra tetanoz-difteri toksoidini 10 y?l ara ile tekrarlamalar? önerilir. Bu uygulama gebelikte de güvenle yap?labilir. E?er gebelikte bir yaralanma olursa ve bula?ma riski söz konusu ise ek bir a?? yap?labilir. önceki 5 y?lda a?? yap?lmam??sa ek bir doz yap?lmas? önerilir. A??lama anneyi lohusal?kta ortaya ç?kabilecek tetanozdan korudu?u gibi, antikorlar plasentay? geçti?inden, yenido?an? da tetanozdan korur. A??n?n yan etkisi nadirdir, a??r? duyarl?l?k ve nörolojik baz? problemlere yol açabilir. Gebeli?in ilk 3 ay?nda yap?lmamal?d?r.
Influenza (Grip) A??s?
Annedeki gripal infeksiyona ba?l? anne ve yenido?anda baz? riskler ortaya ç?kabilir. Grip daha çok Kas?m ve Mart aylar? aras?nda görülmektedir. Kuluçka dönemi 1-4 gündür. Ate?, k?rg?nl?k, kas a?r?s? ve ba? a?r?s? gibi belirtileri vard?r. Gebelikte ortaya ç?kan de?i?iklikler nedeniyle gripal infeksiyonlar daha a??r seyredebilir. Sa?l?k personeline, kronik hastalara, 65 ya? üzerindeki ki?ilere uygulanmas? önerilmektedir. Gebelerde grip a??s? uygulanmas? yap?labilir, ancak ilk 3 ay?n geçmesi beklenmelidir.
Hepatit B
Hepatit B tüm dünyada görülen bula??c? bir hastal?kt?r. ABD de her y?l 200.000 den fazla ki?i hepatit B ye yakalanmakta, bunlar?n 20.000 inde de kronik karaci?er hastal??? geli?mektedir.
Anne hepatit B ta??y?c?s? oldu?unda yenido?ana geçi? riski %10-85 aras?nda de?i?mektedir. Hepatit B ile infekte olan yenido?anda ileriki dönemde karaci?er hastal??? ortaya ç?kma riski % 90 d?r. Anneden bula?man?n %90 ? do?umdan hemen sonra yap?lan a?? ve immünglobulin ile önlenebilmektedir. A??lama 6 ayda 3 kez yap?lmal?d?r, bu ?ekilde %90 ba????kl?k elde edilebilmektedir.
Gebelerde mutlaka hepatit ta??y?c?l???n? ara?t?rmak için hepatit B yüzey antijeni (HBs Ag) ara?t?r?lmal?d?r. A?? inaktive virüs a??s?d?r. Geli?en fetusa etkisi konusundaki veriler yetersizdir. A??n?n riski gözard? edilecek kadar dü?üktür, gebelikte yap?lmas? sak?ncal? de?ildir.
Ba????k olmayan ki?iler, hepatitli birinin kan? ile kar??la??rlarsa 7 gün içinde immünglobulin yap?lmas? önerilmektedir. Hepatit B ta??y?c?s? biri ile cinsel ili?ki sonras? 14 gün içinde immünglobulin yap?lmal?d?r.
Hepatit A
Geli?mekte olan ülkelere seyahat edeceklere, e?er hepatit A geçirmemi?lerse Hepatit A immünglobulini yap?lmas? önerilmektedir.
k?zam?k, k?zam?kç?k, Kabakulak
Canl? virüs a??lar? olup, gebeli?in her döneminde yap?lmas? sak?ncal?d?r
|
 |
