|
Oyun Çocuklarda zekay? Geli?tiriyor
Oyun Çocuklarda zekay? Geli?tiriyor
Çocuklar?n sa?l?kl? geli?imi için sevgi ne kadar gerekliyse oyun ve oyuncaklar?n da o kadar gerekli oldu?u, oyunun çocu?un bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil geli?iminde önemli rol oynad??? ve hayal gücünü geni?letti?i bildirildi.
Sosyal Hizmet Uzman? Hicran Karado?an K?n?k, 0-6 ya? grubu çocuklar?n geli?iminde oyun ve oyuncaklar?n önemine dikkat çekerek, çocuk için ya?am? ö?renme arac? olan oyunun büyük öneme sahip oldu?una i?aret etti. Oyun oynarken çocuklar?n mutlu oldu?unu, çocu?un büyümesi ve sa?l?kl? geli?mesi için beslenme, sevgi, bak?m ne kadar gerekli ise oyun ve oyuncaklar?n da o kadar gerekli oldu?unu, oyunun çocu?un bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil geli?iminde önemli rol oynad???n? belirten Hicran Karado?an K?n?k, oyun oynaman?n çocu?un geli?imindeki etkileri hakk?nda da bilgi verdi.
Oyun yoluyla çocuklar?n dü?ünmeyi ve kendi ba??na karar vermeyi, sorumluluk almay?, i?birli?i yapmay? ve payla?may? ö?rendi?ini, hayal gücünü, becerilerini geli?tirdi?ini, dikkatini bir noktaya toplamay? ve becerilerini organize etmeyi ö?rendi?ini ifade eden K?n?k, "Çocuk oyun oynayarak kendini tan?r. En güçlü ve do?al dürtülerinden biri olan, sald?rganl?k dürtüsünü bo?altma olana?? bulur. De?i?ik sosyal rolleri deneme, duygular?n? d??a vurma imkan?n? elde eder ve ba?ka nesneler ya da insanlarla ili?kilerini inceler. Oyun, kas geli?imini h?zland?r?r ve güçlendirir. Çevresini ara?t?rma, objeleri tan?ma ve problem çözme imkan? sa?lar. Kendisini ifade etmeyi, sözlü olarak ifade edilenleri anlamay? ö?renir, yeni sözcükler kazan?r. Çocuk toplu ya?am için gerekli olan kurallar? ö?renir" dedi.
Anne-baban?n çocukla birlikte oyun oynarken kar??l?kl? gülümseyerek ve mümkün oldu?unca göz göze gelerek, ne?eli bir atmosfer olu?turmaya çal??mas? gerekti?ini de kaydeden Hicran Karado?an K?n?k, bebe?in el ve ayak parmaklar?yla oynayarak, vücudundaki organlara dokunarak ismini söylemesi gerekti?ini vurgulad?. K?n?k, "Çocu?un, aynada kendini ve anne-babay? görmesi sa?lanmal?. Anne-baba çocu?un farkl? ?ekiller, renkler görmesini ve sesler duymas?na yard?mc? olmal?. E?yalara dokunmas?na f?rsat verip, anlayabilmesi için zaman b?rak?p ve daha sonra da tan?yabilmesi için ne oldu?unu tekrarlamal?. Bebe?in elinde tutmas? için, mandal, plastik bardak, ka??k, ç?ng?rak gibi de?i?ik ?ekillerde e?ya ve oyuncaklar vererek, ellerini bol bol kullanmas?n? sa?lamal?. Yumu?ak ses tonuyla konu?up, nazik hareketlerle yakla??p, ?ark?lar söylenmeli. Çocukla birlikte resimlere, kitaplara bak?p, kitap okuyup, müzik dinletip, el ç?rpt?r?rsa çocuk için en iyi oyun ortam?n? olu?turmu? olur. Oyun oynarken geçen zaman?n mutlu, ne?eli ve ö?retici olmas?na yard?mc? olur. Oyun dü?ünceler, duygular ve ili?kiler içinde, beceri ve kontrol kazanman?n önemli yoludur. Oyuncak ise çocu?un be? duyusu ve duygular?n? uyaran, de?erlendirme ve uygulama yetilerini geli?tiren, hayal gücünü zenginle?tiren, bedensel ve sosyal geli?imini h?zland?ran oyun arac?d?r" diye konu?tu.
Çocu?un ya?, ilgi ve gereksinmelerine göre oyun ve oyuncak tercihlerinin de de?i?ti?ini ifade eden K?n?k, ya? gruplar?na göre seçilmesi gereken oyuncaklar hakk?nda ?u bilgileri verdi:
0-6 ayl?k dönemde:
?lk 6 ay?nda çocuk ses, ?ekil ve renklere kar?? duyarl?d?r. Bu dönemde görsel ve i?itsel duyulara yönelen hareketli oyuncaklar çocu?un dikkatini çeker ve ne?elendirir. Çocuk yeni ve ilginç olan her ?eye bakmak, dokunmak, seyretmek ister. Bu çocu?un ö?renme yoludur. Yata??n?n üzerine as?labilen, sallan?nca ses ç?karan, canl? renkleri olan objeler ve rahatça tutulabilen ç?ng?rak bu dönemin vazgeçilmez oyuncaklar?d?r. Bu aylarda yine müzik kutular?, renkli halkalar, kuma?tan ve plastikten kucaklanacak bebekler tercih edilebilir. 4. ay?ndan sonra çe?itli boylarda toplar, tutmal? ç?ng?raklar, bez bebekler, lastik ve plastik s?kmal? oyuncaklar, di? ka??y?c? halkalar, iç içe geçen kutular seçilebilir ve radyo-teyp dinletilebilir.
7-12 ayl?k dönemde:
Oturmaya ba?lad??? 7. aylar?ndan itibaren çocuk uzanabildi?i her ?eyi yakalamaya, yakalad??? her ?eyi de a?z?na götürmeye çal???r. En çok ho?land?klar?; bir elinden di?erine kolayca geçirebildi?i renkli halkalar, avuçlayabildi?i plastik küpler, kemirebildi?i kauçuk nesneler, h?rpaland??? zaman bozulmayan yumu?ak bebek ve hayvanc?klard?r. Tutunarak da olsa aya?a kalkabildi?inde eline geçen her ?eyi yere atmaktan zevk ald???ndan, z?playan, yere dü?ünce ses ç?karan oyuncaklar ilgi oda??d?r. Boy boy renkli toplar, iç içe geçebilen kutular, renkli makaralar, bebekler, kitaplar, renkli büyük resimler bu dönemin oyuncaklar? aras?nda yer al?r. Ayr?ca 7. ay?ndan itibaren oynanmaya ba?lanan, annenin tekrar kendine geri dönece?ini ö?renmesini sa?layan "cee e" oyunu çocu?un anneden ayr?lma kayg?s?n? kontrol etmesine yarar. Annenin her gözden kaybolu?unda duyulan gerginlik, anne görüldükten sonra gerginlikten, memnuniyete dönü?ür. 10-12. aylar?nda tef, davul, kapakl? kutular, düdük, kitaplar, resimler, kal?n kalemler, bahçe ve kum oyuncaklar?, banyo oyuncaklar?, balonlar, toplar, itilen ya da çekilen tekerlekli oyuncaklar telefon çevirme gibi etkinlik setleri tercih edilebilir. Bu dönemde oynan?labilecek kum ve su, çocu?un dokunma hissinin geli?imini sa?lar ve çocu?a büyük haz verir. Deneyim ve ke?if olanaklar? sa?layan kum ve su sayesinde utangaç çocuk uyar?l?r, sald?rgan çocuk sakinle?ir.
13-18 ayl?k dönemde:
Bu aylarda itmeli, çekmeli ses ç?karan oyuncaklar, üstüne ve içine oturulabilecek büyüklükte tahta veya plastik büyük hayvan türü oyuncaklar, bo? tahta ve mukavva kutular?, küçük sand?k, sepet ve tabureler ayr?ca oyuncak süpürge, fara? ve bezler, öykü kasetleri, çocuk ?iir ve resim kitaplar? tercih edilebilir.
19-24 ayl?k dönemde:
Bu aylar?nda çocuk, bütünü parçalara ay?rmaktan, kutuyu doldurup bo?altmaktan, kule ve köprü yapmaktan büyük zevk al?r. Bu dönemde çocu?un ilgisini çeken oyuncaklar aras?nda mutfak e?yalar?, farkl? büyüklükteki plastik parçalar, saçlar? ve elbiseleri olan bebekler ve arabalar yer al?r. Bu dönemin sonuna do?ru çocuk, tahta parças?n? arabaym?? gibi hareket ettirebilir. Baz? hareketleriyle anne-babay? taklit edebilir. Bu dönemde minyatür marangoz oyuncaklar? (tahta çekiç ve çiviler), mutfak setleri gözde oyuncaklard?r. Ayr?ca bu dönemde yine tahta, bez veya plastik hayvanlar, evde ve sokakta kurulan sal?ncaklar, kova, kürek, çocuk ?iir kasetleri ve kitaplar? tercih edilebilir.
25-30 ayl?k dönemde:
Bu dönemde çocuk, hayal gücüne dayanan oyunlardan ho?lan?r. Oyuncaklar?yla konu?ur, onlara k?z?p ba??rabilir. Bedensel olarak geli?mi? oldu?undan rahatl?kla takla atar, topa tekme atar, çok aktif oldu?undan yeni oyunlar yarat?r ve bu oyunlar? uygular. Evcilik, bakkalc?l?k, postac?l?k ve doktorculuk oyunlar?nda çe?itli k?yafetlere girip, canland?rmay? sever. Bu dönemde çocu?un oyun malzemeleri; sorun çözmeyi, yarat?c?l??? ve duygular?n?n ar?t?lmas?n?, yans?t?lmas?n? destekleyici oyun hamuru, kil ve in?a bloklar? gibi "yap?land?r?lmam??" oyun araçlar?ndan olu?abilir. Bu dönemde çocu?un oynamas? için; parmak boyas?, keskin olmayan makaslar ve ka??tlar, renkli ç?kartmalar, öykü ve masal kitaplar?, teyp ve çocuk ?ark? kasetleri, bebek, bebek arabalar? gibi itmeli ve çekmeli tekerlekli araçlar, üç tekerlekli bisiklet, basit bilmeceler ve tahmin oyunlar? (hayvanlar?, a?açlar?, çiçekleri bilmesi gibi), küçük
süpürge, fara?, küçük tencere, tabak, fincan gibi ev i?i araçlar?, tahtadan veya plastikten çekiç, kerpeten, tornavida gibi araçlar, hayvanat bahçesi gezileri veya yak?n çevre gezileri, su, kum, kil gibi do?al oyun malzemeleri çocu?un dokunma duygusunun geli?imine, deneyim ve ke?if olanaklar?n?n sa?lanmas?na, utangaç çocu?un uyar?lmas?na, sald?rgan çocu?un sakinle?mesine ve çocu?un dikkatini bir konu üzerinde toplamas?na yard?mc? oldu?u için tercih edilebilir.
49-60 ayl?k dönemde:
Bu dönemde çocuk, grup oyunlar?na ilgi duyar. Yava? yava? çevresini tan?maya ba?lar, ya??tlar?yla arkada?l?k kurar. Oynad?klar? oyunlar?n kurallar?na sayg?l? olmay? ö?renir. Bu dönemde çocu?un oynamas? için; kesme-yap??t?rma, çizim yapma, resim boyama ve öykü, masal kitaplar?, ?ekil verebilece?i, el becerisini geli?tirmenin yan?nda hayallerini gerçekle?tirebilece?i oyun hamuru, kum, kil, su gibi malzemeler, 3 tekerlekli bisiklet, tekerlekli patenler, ip atlama, seksek, bilye, körebe, saklambaç, çember çevirme gibi oyunlar, oyun parklar? ve do?a gezintileri önerilebilir."
K?n?k, oyuncak seçme konusunda ise ?unlar? söyledi:
"Çocu?un geli?imine uygun oyuncaklar seçilmelidir. Oyunca??n tüyleri çocu?un a?z?na, burnuna kaçmamal?d?r. Zehirsiz boyalarla boyanm?? olmal?, zehirli maddeler içermemelidir. Y?kanabilir, dayan?kl?, sa?lam olmal?d?r. Yutulacak ve kolayca kopup, çocu?un a?z?na ataca?? kadar küçük parçalar? olmamal?d?r. Sivri uçlar?, kesici kenarlar?, parmaklar?n?n s?k??abilece?i ek yerleri ve gözlerine zarar verebilecek ç?k?nt?lar? olmamal?d?r. Çocu?un bedenine uygun büyüklükte ve a??rl?kta olmal?d?r. Oyuncaklar düzenli olarak gözden geçirilmeli, hasarl? ve k?r?k olanlar tehlikeli olabilecekse at?lmal?d?r. Bozuk para, kibrit, çakmak, sigara gibi malzemeler çocu?a zarar verebilece?inden oynamas? için verilmemelidir. Oyuncaklar?n oyun de?eri olmal?, bedensel, zihinsel, sosyal ve dil geli?im alanlar?n?n tümünü birden destekleyebilecek zengin uyar?c?lar? içermeli, çok fonksiyonlu olmal?d?r."
iha
|
 |
